วิธีล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ ทำอย่างไรให้ถูกต้องและปลอดภัย

ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ ช่วยลดการติดเชื้อได้ จริงหรือไม่

ช่วงที่ฝุ่นเยอะ อากาศเปลี่ยน หรือไข้หวัดมาเยือน หลายคนเริ่มหันมาดูแลตัวเองมากขึ้น หนึ่งในวิธีพื้นฐานที่ทั้งแพทย์และเภสัชกรแนะนำกันมายาวนานก็คือ “การล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ”

แต่คำถามที่พบบ่อยคือ ล้างแล้วช่วยจริงไหม? ต้องใช้น้ำเกลือแบบไหน? แล้วทำอย่างไรให้ถูกวิธี ไม่เสี่ยงติดเชื้อเพิ่ม?

บทความนี้เซฟตี้อินไทย จะพาไล่เรียงตั้งแต่หลักการ ประโยชน์ วิธีทำที่ถูกต้อง ไปจนถึงข้อควรระวัง เพื่อให้คุณดูแลตัวเองและคนในบ้านได้อย่างมั่นใจ

ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ ช่วยลดการติดเชื้อได้จริงหรือไม่?

คำตอบคือ “ช่วยได้” ถ้าทำอย่างถูกต้อง

ในโพรงจมูกของเรามีเยื่อบุที่ทำหน้าที่ดักจับฝุ่น เชื้อโรค และสารก่อภูมิแพ้ เมื่อเราเป็นหวัด เป็นภูมิแพ้ หรืออยู่ในสภาพแวดล้อมที่มีฝุ่นมาก น้ำมูกจะเพิ่มขึ้นและข้นเหนียว ทำให้ระบายออกได้ยาก กลายเป็นแหล่งสะสมเชื้อแบคทีเรีย

การล้างจมูกด้วยน้ำเกลือความเข้มข้น 0.9% หรือที่เรียกว่า Normal Saline จะช่วยชะล้างน้ำมูก คราบฝุ่น เชื้อโรค และสารก่อภูมิแพ้ออกจากโพรงจมูก ทำให้...

ลดปริมาณเชื้อในทางเดินหายใจส่วนต้น
ลดความหนืดของน้ำมูก
บรรเทาอาการคัดจมูก
ลดโอกาสการอักเสบลุกลามไปไซนัส

พูดง่าย ๆ คือ เราไม่ได้ฆ่าเชื้อโดยตรง แต่เราลด “แหล่งสะสม” ของเชื้อ ซึ่งช่วยให้ร่างกายจัดการกับการติดเชื้อได้ดีขึ้น

ประโยชน์ และ ใครควรล่าง จมูก

ประโยชน์ของการล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ

บรรเทาอาการคัดจมูกจากหวัด
เมื่อน้ำมูกถูกชะล้างออก โพรงจมูกจะโล่งขึ้น หายใจสะดวกขึ้นทันทีหลังล้าง
ช่วยในผู้ป่วยภูมิแพ้
น้ำเกลือช่วยชะล้างเกสร ฝุ่น และสารก่อภูมิแพ้ ลดการกระตุ้นให้เกิดอาการจาม คันจมูก น้ำมูกไหล
ลดความข้นเหนียวของน้ำมูก
เมื่อน้ำมูกเหลวลง จะไหลออกง่าย ไม่ค้างสะสม
ช่วยป้องกันภาวะแทรกซ้อน
การที่น้ำมูกค้างนาน ๆ อาจลุกลามไปไซนัส ทำให้ไซนัสอักเสบ การล้างจมูกสม่ำเสมอช่วยลดความเสี่ยงนี้

ใครบ้างที่ควรล้างจมูก?

ผู้ที่เป็นหวัด มีน้ำมูก คัดจมูก
ผู้ป่วยไซนัสอักเสบ
ผู้ที่เป็นโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้
ผู้ที่ทำงานในพื้นที่มีฝุ่น ควัน หรือสารระคายเคือง
เด็กที่มีน้ำมูกมาก (ต้องทำอย่างถูกวิธีและระมัดระวัง)

แม้จะเป็นวิธีพื้นฐาน แต่ก็ต้องทำให้ถูกหลัก ไม่ใช่ใช้น้ำอะไรก็สมารถนำมาล้างจมูกได้ เพราะความสะอาด คือ เรื่องสำคัญ

การล้างจมูกทำไมถึงช่วยลดเชื้อ

ขั้นตอนการล้างจมูกอย่างถูกต้อง

เลือกใช้น้ำเกลือที่ถูกต้อง
ต้องเป็น “น้ำเกลือปราศจากเชื้อ (Sterile Normal Saline 0.9%)” เท่านั้น ไม่ควรผสมน้ำประปาเอง เพราะอาจมีเชื้อปนเปื้อน
เตรียมอุปกรณ์
ขวดบีบล้างจมูก หรือไซริงค์ (ไม่มีเข็ม) ที่สะอาด
ล้างมือให้สะอาดก่อนทุกครั้ง
จัดท่าทาง
ก้มหน้าเล็กน้อย เอียงศีรษะไปด้านใดด้านหนึ่ง
อ้าปากเล็กน้อยเพื่อช่วยระบายแรงดัน
บีบน้ำเกลือเข้ารูจมูกด้านบน
ให้น้ำไหลออกอีกข้างหนึ่ง ไม่ต้องกลั้นหายใจ แต่หายใจทางปาก
สลับข้าง
ทำเช่นเดียวกันอีกด้าน
สั่งน้ำมูกเบา ๆ หลังล้าง
ไม่ควรสั่งแรง เพราะอาจดันน้ำเข้าโพรงไซนัส

ข้อควรระวังในการล้างจมูก

ข้อควรระวังสำคัญ

ใช้น้ำเกลือที่มีเลขทะเบียนยา

ควรมีเลขทะเบียนในรูปแบบ 1A xxx/xx เพื่อยืนยันว่าเป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้มาตรฐาน

ห้ามใช้น้ำเปล่าธรรมดา

แม้จะดูสะอาด แต่หากไม่ผ่านการฆ่าเชื้อ อาจเสี่ยงติดเชื้อเพิ่ม

ทำความสะอาดอุปกรณ์ทุกครั้ง

หลังใช้ ควรล้างและผึ่งให้แห้ง ไม่ใช้ร่วมกับผู้อื่น

ไม่ควรล้างถี่เกินจำเป็น

โดยทั่วไปวันละ 1–2 ครั้งเพียงพอ เว้นแต่แพทย์แนะนำเป็นพิเศษ
หากล้างแล้วแสบมาก ปวดหู หรือมีเลือดออก ควรหยุดและปรึกษาแพทย์

ล้างจมูกบ่อย ๆ จะทำให้เยื่อบุจมูกบางไหม?

คำถามนี้หลายคนกังวล หากใช้น้ำเกลือ 0.9% ซึ่งเป็นความเข้มข้นใกล้เคียงของเหลวในร่างกาย และล้างอย่างถูกวิธี ไม่รุนแรง ไม่ถี่เกินไป ก็ไม่ทำให้เยื่อบุจมูกบาง

ปัญหามักเกิดจากการใช้น้ำที่ไม่สะอาด หรือแรงดันสูงเกินไปมากกว่า

ในเด็กเล็กควรทำอย่างไร?

ในเด็ก โดยเฉพาะอายุต่ำกว่า 5 ปี ควรใช้วิธีหยดหรือล้างด้วยปริมาณน้อย และควรได้รับคำแนะนำจากแพทย์หรือพยาบาลก่อนทำเองที่บ้าน

เด็กบางคนอาจกลัวหรือดิ้น ควรทำอย่างใจเย็น ไม่ฝืนจนเกิดการสำลัก

ล้างจมูกแล้วหายหวัดไหม?

การล้างจมูกไม่ใช่ยาฆ่าไวรัส จึงไม่ทำให้หวัดหายทันที แต่ช่วยลดอาการ ลดภาระเชื้อ และช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวได้ดีขึ้น

เปรียบเหมือนการกวาดบ้านให้สะอาด แม้จะไม่ได้ฆ่าแมลงทุกตัว แต่ก็ลดแหล่งสะสมและทำให้ควบคุมสถานการณ์ง่ายขึ้น

สรุป

การล้างจมูกด้วยน้ำเกลือเป็นวิธีดูแลสุขภาพทางเดินหายใจที่ปลอดภัย ทำง่าย และมีประโยชน์ โดยเฉพาะในช่วงที่มีฝุ่นหรือโรคทางเดินหายใจระบาด

หัวใจสำคัญมี 3 เรื่อง

ใช้น้ำเกลือปราศจากเชื้อ 0.9% เท่านั้น
ทำตามขั้นตอนอย่างถูกต้อง
รักษาความสะอาดของอุปกรณ์ทุกครั้ง

เรื่องเล็ก ๆ แบบนี้ ถ้าทำถูกวิธี ก็ช่วยลดความเสี่ยงปัญหาใหญ่ได้

เพราะความปลอดภัย เริ่มจากการดูแลตัวเองในเรื่องพื้นฐานที่สุด ???? เซฟตี้อินไทย

ขอขอบคุณที่มา Drama-addict