การตรวจติดตามภายในระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย ISO 45001:2018

การดำเนินงานด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัยในการทำงาน เป็นเรื่องที่องค์กรไม่สามารถมองข้ามได้ โดยเฉพาะในยุคที่มาตรฐานความปลอดภัยถูกนำมาใช้เป็นตัวชี้วัดความเป็นมืออาชีพและความน่าเชื่อถือขององค์กร ISO 45001:2018 จึงกลายเป็นมาตรฐานสำคัญที่หลายองค์กรเลือกนำมาใช้ เพื่อสร้างระบบการทำงานที่ปลอดภัย ลดความเสี่ยง และป้องกันอุบัติเหตุอย่างเป็นระบบ

หนึ่งในหัวใจสำคัญของ ISO 45001:2018 คือ “การตรวจติดตามภายใน” ซึ่งทำหน้าที่เสมือนกระจกสะท้อนให้เห็นว่าสิ่งที่องค์กรวางแผนไว้ ได้ถูกนำไปปฏิบัติจริงมากน้อยเพียงใด และยังมีจุดใดที่ควรปรับปรุงก่อนจะเกิดปัญหาหรืออุบัติเหตุร้ายแรงตามมา

ความหมายของการตรวจติดตามภายใน ISO 45001:2018

การตรวจติดตามภายใน หมายถึง กระบวนการตรวจสอบและประเมินผลการดำเนินงานของระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัยภายในองค์กร โดยผู้ตรวจประเมินที่ได้รับมอบหมาย เพื่อให้มั่นใจว่าการดำเนินงานเป็นไปตามข้อกำหนดของมาตรฐาน ISO 45001:2018 นโยบาย แผนงาน และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

การตรวจติดตามภายในไม่ได้มีเป้าหมายเพื่อจับผิดหรือหาผู้กระทำผิด แต่มีวัตถุประสงค์เพื่อค้นหาความเสี่ยง จุดบกพร่อง และโอกาสในการพัฒนา เพื่อให้องค์กรสามารถปรับปรุงระบบให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

ISO AUDIT ประเภทของการตรวจประเมิน

ประเภทของการตรวจประเมิน ISO

โดยทั่วไป การตรวจประเมินตามระบบ ISO สามารถแบ่งออกเป็น 3 ประเภทหลัก

1. การตรวจประเมินโดยองค์กรเอง หรือ 1st Party Audit (Internal Audit)

• เป็นการตรวจติดตามภายในที่องค์กรดำเนินการด้วยตนเอง โดยผู้ตรวจประเมินภายในที่ผ่านการอบรมและมีความรู้ความเข้าใจในระบบ ISO

2. การตรวจประเมินโดยคู่ค้า หรือ 2nd Party Audit (Supplier Audit)

• เป็นการตรวจที่องค์กรลูกค้าดำเนินการตรวจประเมินระบบของผู้ขายหรือผู้ให้บริการ เพื่อประเมินความสามารถและความน่าเชื่อถือในการทำงาน

3. การตรวจประเมินเพื่อการรับรอง หรือ 3rd Party Audit (Certification Audit)

• เป็นการตรวจประเมินโดยหน่วยงานรับรองภายนอก เพื่อพิจารณาให้องค์กรได้รับการรับรองมาตรฐาน ISO 45001:2018

หลักการพื้นฐานของการตรวจติดตามภายใน

การตรวจติดตามภายในที่มีคุณภาพ จำเป็นต้องยึดหลักการสำคัญ เพื่อให้ผลการตรวจมีความน่าเชื่อถือและเป็นธรรม ได้แก่

• การดำเนินการด้วยความซื่อสัตย์และยุติธรรม
• การนำเสนอข้อเท็จจริงอย่างถูกต้อง เที่ยงตรง และตรวจสอบได้
• การตรวจประเมินอย่างมืออาชีพ
• ความเป็นอิสระและไม่ลำเอียง
• การยึดหลักฐานเป็นพื้นฐานในการพิจารณา

หลักการเหล่านี้ช่วยให้การตรวจติดตามไม่กลายเป็นเรื่องของอคติหรือความรู้สึก แต่เป็นกระบวนการที่อิงจากข้อมูลและข้อเท็จจริงจริง ๆ

บุคคลที่เกี่ยวข้อง ในการตรวจประเมิน ISO

บุคคลที่เกี่ยวข้องในการตรวจประเมิน ISO

การตรวจติดตามภายในเกี่ยวข้องกับหลายบทบาท ซึ่งแต่ละบทบาทมีหน้าที่แตกต่างกัน

หัวหน้าผู้ตรวจประเมิน (Lead Auditor)

• ทำหน้าที่วางแผนการตรวจ กำหนดขอบเขต ควบคุมการตรวจ และสรุปผลการตรวจประเมิน

ผู้ตรวจประเมิน (Auditor)

• ดำเนินการตรวจสอบ สัมภาษณ์ ตรวจเอกสาร และเก็บรวบรวมหลักฐานตามแผนที่กำหนด

ผู้ว่าจ้างหรือผู้ร้องขอให้มีการตรวจประเมิน (Client)

• เป็นองค์กรหรือหน่วยงานที่ต้องการให้มีการตรวจติดตามระบบ

ผู้ถูกตรวจประเมิน (Auditee)

• เป็นหน่วยงานหรือบุคลากรภายในองค์กรที่อยู่ในขอบเขตการตรวจประเมิน

คุณสมบัติส่วนบุคคล ของผู้ตรวจประเมิน ISO

คุณสมบัติของผู้ตรวจประเมิน ISO ที่ดี

ผู้ตรวจประเมินที่มีคุณภาพ ไม่ได้วัดกันแค่ใบประกาศนียบัตร แต่ต้องมีคุณสมบัติด้านพฤติกรรมและทักษะร่วมด้วย เช่น

• มีจรรยาบรรณและความซื่อสัตย์
• มีความเป็นกลาง ไม่เข้าข้างฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง
• เปิดใจ รับฟังความคิดเห็น และไม่ยึดติดความคิดของตนเองเป็นหลัก
• มีความรอบคอบ ช่างสังเกต และเข้าใจบริบทการทำงาน
• สามารถสื่อสารและเจรจาได้อย่างเหมาะสม
• ตัดสินใจโดยใช้หลักฐานและเหตุผล
• มีความมั่นใจในตนเอง แต่ไม่ใช่ความมั่นใจเกินพอดี

คุณสมบัติเหล่านี้ช่วยให้การตรวจติดตามเป็นไปอย่างราบรื่น และได้รับความร่วมมือจากผู้ถูกตรวจประเมินมากขึ้น

iso 45001:2018 มีผลดีต่อองค์กร

ประโยชน์ของ ISO 45001:2018 ต่อองค์กร

การตรวจติดตามภายในภายใต้ระบบ ISO 45001:2018 ช่วยให้องค์กรได้รับประโยชน์หลายด้าน

ช่วยให้การดำเนินงานด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัยมีประสิทธิภาพมากขึ้น

• องค์กรสามารถควบคุมความเสี่ยงและป้องกันอุบัติเหตุได้อย่างเป็นระบบ

ช่วยให้การบริหารจัดการเป็นระบบและมีทิศทางที่ชัดเจน

• สามารถวางแผน ปรับปรุง และพัฒนากระบวนการทำงานให้เหมาะสม

เพิ่มความเชื่อมั่นให้กับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ลูกค้า และคู่ค้า

• แสดงให้เห็นว่าองค์กรให้ความสำคัญกับความปลอดภัยและสุขภาพของพนักงาน

ช่วยลดค่าใช้จ่ายจากอุบัติเหตุและการสูญเสีย

• ลดค่าใช้จ่ายแฝงที่เกิดจากการหยุดงาน การรักษาพยาบาล และความเสียหายอื่น ๆ

เป็นเครื่องมือสำคัญในการตรวจสอบการปฏิบัติตามกฎหมาย

• ช่วยให้องค์กรมั่นใจว่าการดำเนินงานเป็นไปตามกฎหมายและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง

เพิ่มโอกาสในการได้รับการรับรอง ISO 45001:2018

• ช่วยเตรียมความพร้อมก่อนการตรวจรับรองจากหน่วยงานภายนอก

รายการตรวจประเมิน ( Checklist )

บทบาทของ Checklist ในการตรวจติดตาม

Checklist เป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยให้การตรวจติดตามมีความเป็นระบบ ข้อดีของ Checklist ได้แก่

• ช่วยให้ผู้ตรวจประเมินไม่พลาดประเด็นสำคัญ
• สร้างความมั่นใจให้กับผู้ตรวจประเมิน
• ใช้เป็นหลักฐานอ้างอิงในการตรวจครั้งถัดไป

อย่างไรก็ตาม Checklist ก็มีข้อจำกัด หากใช้อย่างไม่เหมาะสม เช่น

• ทำให้การตรวจขาดความยืดหยุ่น
• การตรวจอาจไม่ครอบคลุม หากจัดทำรายการไม่ครบถ้วน

ดังนั้น ผู้ตรวจประเมินควรใช้ Checklist เป็นแนวทาง ไม่ใช่กรอบที่ตายตัว

การจัดเตรียมสถานที่ เพื่อรองรับการตรวจ

การเตรียมสถานที่เพื่อรองรับการตรวจติดตาม

การเตรียมความพร้อมก่อนการตรวจติดตาม เป็นอีกปัจจัยที่ช่วยให้การตรวจเป็นไปอย่างราบรื่น เช่น

• จัดเตรียมอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคลให้ผู้ตรวจประเมิน
• จัดให้มีผู้นำทางในพื้นที่ที่มีความเสี่ยง
• ชี้แจงข้อมูลด้านความปลอดภัย เช่น ทางหนีไฟ จุดรวมพล สิ่งที่ห้ามปฏิบัติ
• จัดเตรียมพื้นที่สำหรับการประชุมและตรวจเอกสารให้เหมาะสม สะอาด และเป็นระเบียบ
• อำนวยความสะดวกแก่ผู้ตรวจประเมินเท่าที่เหมาะสม โดยไม่รบกวนการตรวจ

สรุป

การตรวจติดตามภายในระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย ISO 45001:2018 ไม่ใช่เพียงขั้นตอนตามข้อกำหนดของมาตรฐาน แต่เป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยให้องค์กรพัฒนาอย่างยั่งยืน ลดความเสี่ยง และสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัยที่แท้จริง

องค์กรที่มองเห็นคุณค่าของการตรวจติดตาม จะไม่มองการ Audit เป็นภาระ แต่จะมองว่าเป็นโอกาสในการเรียนรู้และปรับปรุง ซึ่งสุดท้ายแล้ว ผลลัพธ์ที่ได้ไม่ใช่แค่ใบรับรอง ISO แต่คือความปลอดภัยของพนักงานและความมั่นคงขององค์กรในระยะยาว

เซฟตี้อินไทย เชื่อว่า ความปลอดภัยที่ดี เริ่มต้นจากระบบที่ดี และระบบที่ดี เริ่มต้นจากการตรวจติดตามที่มีคุณภาพเสมอ