อันตรายจากการ ทำงาน บนที่สูง ภาวะบาดเจ็บจากการห้อยในสายรัด ภัยเงียบหลังระบบกันตกทำงาน

การทำงานบนที่สูงมีความเสี่ยงต่อการพลัดตก แม้ระบบกันตกจะหยุดร่างกายไว้ได้ แต่อันตรายยังไม่จบ หากผู้ประสบเหตุถูกแขวนห้อยกลางอากาศเป็นเวลานาน อาจเกิด “ภาวะบาดเจ็บจากการห้อยในสายรัด” หรือ Harness Suspension Trauma ซึ่งทำให้หมดสติและอาจเสียชีวิตได้

ภาวะนี้เกิดเมื่อร่างกายอยู่ในท่าตั้งตรงและขยับขาไม่ได้ กล้ามเนื้อขาจึงไม่ช่วยสูบเลือดกลับเข้าสู่หัวใจ ขณะเดียวกันสายรัดบริเวณต้นขาและเชิงกรานอาจกดเนื้อเยื่อและหลอดเลือด ทำให้เลือดคั่งอยู่ที่ขา เลือดจึงกลับสู่หัวใจลดลง ทำให้สมองและอวัยวะสำคัญได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ ระยะเวลาที่เริ่มเกิดอาการแตกต่างกันในแต่ละคน จึงต้องเร่งช่วยเหลือทันที

อาการเตือน ได้แก่ หน้ามืด วิงเวียน คลื่นไส้ เหงื่อออก ตัวซีด หายใจเร็ว แน่นหน้าอก ใจสั่น มองเห็นไม่ชัด ขาชาหรือปวด สับสน ตอบสนองช้า และหมดสติ หากหมดสติขณะห้อย ความเสี่ยงจะสูงขึ้น

ระหว่างรอการช่วยเหลือ หากยังรู้สึกตัวและขยับได้ ควรขยับข้อเท้า งอและเหยียดเข่า หรือเกร็งกล้ามเนื้อขาเป็นระยะ หากมีสายพยุงเท้า Suspension Relief Strap ควรนำออกมาเหยียบเพื่อลดแรงกดจากสายรัดต้นขา แต่อุปกรณ์นี้ช่วยได้เพียงชั่วคราว ไม่ใช่เหตุผลให้ชะลอการช่วยเหลือ

เมื่อเกิดเหตุ ต้องหยุดงาน แจ้งทีมกู้ภัยและหน่วยแพทย์ฉุกเฉิน พร้อมประเมินอันตรายก่อนเข้าช่วย ห้ามผู้ที่ไม่มีการฝึกหรือไม่มีระบบป้องกันตกปีนออกไปช่วย เพราะอาจเพิ่มจำนวนผู้ประสบเหตุ ทีมกู้ภัยต้องใช้อุปกรณ์ที่เตรียมไว้ เช่น ชุดรอก เชือกกู้ภัย หรือรถกระเช้า เพื่อนำผู้ประสบเหตุลงสู่พื้นที่ปลอดภัยและป้องกันการตกซ้ำ

หลังช่วยลงมาแล้ว ให้ตรวจการตอบสนอง ทางเดินหายใจ และการหายใจ หากไม่หายใจตามปกติ ให้เริ่ม CPR และใช้เครื่อง AED ตามความเหมาะสม ควรจัดให้นอนเมื่อปลอดภัย คลายสายรัด เฝ้าดูอาการ และส่งต่อให้บุคลากรทางการแพทย์ แนวทางปฐมพยาบาลปัจจุบันไม่แนะนำให้บังคับนั่งเป็นเวลานานตามความเชื่อเดิม

การป้องกันต้องเริ่มก่อนขึ้นทำงาน นายจ้างควรเลือกสายรัดให้เหมาะกับรูปร่าง ปรับสายหน้าอกและสายต้นขาให้พอดี ตรวจอุปกรณ์ทุกครั้ง จัดเตรียมสายพยุงเท้า วางจุดยึดให้เหมาะสม ลดระยะตก และจัดทำแผนกู้ภัยเฉพาะพื้นที่พร้อมฝึกซ้อมเป็นประจำ เพราะการโทรเรียกรถพยาบาลเพียงอย่างเดียวไม่ใช่แผนกู้ภัย

บทความนี้เซฟตี้อินไทยขอย้ำว่า สายรัดนิรภัยมีหน้าที่หยุดการตก แต่แผนกู้ภัยที่รวดเร็วและทีมงานที่ผ่านการฝึกคือสิ่งที่จะช่วยรักษาชีวิต ผู้ปฏิบัติงานบนที่สูงจึงต้องรู้จักอาการและวิธีช่วยเหลือที่ถูกต้อง เพราะการเตรียมพร้อมที่ดีช่วยลดความสูญเสียได้อย่างมาก

สรุป

ภาวะบาดเจ็บจากการห้อยในสายรัดเกิดขึ้นเมื่อผู้ปฏิบัติงานถูกแขวนค้างในสายรัดหลังพลัดตก ทำให้เลือดคั่งบริเวณขาและเลือดไหลกลับสู่หัวใจลดลง จนอาจหน้ามืด หมดสติ และเสียชีวิตได้

เมื่อเกิดเหตุ ต้องรีบแจ้งทีมกู้ภัย ช่วยผู้ประสบเหตุนำลงสู่พื้นที่ปลอดภัยโดยเร็ว และส่งต่อให้บุคลากรทางการแพทย์ประเมินอาการ

การป้องกันที่ดีที่สุดคือเลือกสายรัดให้เหมาะสม ตรวจอุปกรณ์ก่อนใช้งาน จัดเตรียมสายพยุงเท้า และต้องมีแผนกู้ภัยสำหรับงานบนที่สูงอย่างชัดเจนทุกครั้ง